Άρης Πατρών: Από το 1930 μία συνεχής διαδρομή αθλητικής και κοινωνικής προσφοράς

Ένα αστέρι σαν έμβλημα και η χρονολογία του 1930, δείχνουν την αφετηρία μιας σπουδαίας αθλητικής και κοινωνικής ιστορίας, του ερυθρόλευκου Άρη Πατρών. Με έμψυχο υλικό προερχόμενο από τον Λευκό Αστέρα που διαλύθηκε και εμπλουτισμό του με τη συγχώνευση της Εργατικής Ένωσης Προσφυγικών, ξεκίνησε στη συνοικία των Προσφυγικών της Πάτρας μια διαδρομή που πλησιάζει τον ένα αιώνα.

Εδώ πρέπει να συνυπολογίσουμε τα ποιοτικά στοιχεία, από τη μία το Μικρασιάτικο υπόβαθρο και από την άλλη την εργατική προέλευση, με κοινό παρανομαστή την οικονομική ένδεια.

Επιπρόσθετα είχε ήδη ξεκινήσει από το καθεστώς, το κυνήγι των εργατικών ομάδων, τόσο αυτών που συμμετείχαν στο κίνημα του εργατικού αθλητισμού, υποστηριζόμενο από το ΚΚΕ, όσο και αυτών που δεν συμμετείχαν αλλά συγκέντρωναν πιθανότητες να το πράξουν.

Δείγμα της αυτοοργάνωσης ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια της φτώχειας, το ότι το γήπεδο των Προσφυγικών φτιάχτηκε με συλλογική εθελοντική εργασία των κατοίκων της περιοχής.

Ο αρχικός πυρήνας της ομάδας προήλθε από τα σπλάχνα του Λευκού Αστέρα και έτσι το 1930 ιδρύθηκε ο Άρης, που εμπλουτίστηκε με τη συγχώνευση στο σώμα του, το 1933 της Εργατικής Ένωσης Προσφυγικών. Η ομάδα βάδισε τη δύσκολη δεκαετία του 1930, αλώβητη, καθώς από το 1936 και μετά πολλοί σύλλογοι γνώρισαν πιέσεις, διώξεις, μετονομασίες από τη δικτατορία του Μεταξά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αθλητική δράση στα μαύρα χρόνια της κατοχής καθώς ο Άρης Πατρών πήρε μέρος στις διοργανώσεις του 1943-1944 στην Πάτρα, μέσα στο δύσκολο κατοχικό περιβάλλον.

Τότε που ο αθλητισμός πέρναγε το μήνυμα ότι δεν το βάζουμε κάτω, ανυψώνουμε το ηθικό του λαού και συχνά έδινε κάλυψη η αθλητική δράση σε αντιστασιακές ενέργειες.

Η Πάτρα σε αντίθεση με άλλες πόλεις είχε σύνδεση με την αντιστασιακή αθλητική δράση της Ένωσης Ελλήνων Αθλητών, κάτι που για παράδειγμα δεν είχαν καταφέρει οι αντιστασιακοί αθλητές στην πιο κοντινή με την Αθήνα, πόλη της Χαλκίδας.

Ο Άρης παρέμεινε αλώβητος και από τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις που επέβαλε στον ποδοσφαιρικό χάρτη της Ελλάδας, η δικτατορία 1967-1974.

Υπήρξαν και χρόνια δύσκολα, μιας δεύτερης προσφυγιάς, γηπεδικής.

Η έδρα του, το γήπεδο Προσφυγικών εγκαταλείφθηκε και ρήμαξε, με τον Άρη να αγωνίζεται γηπεδούχος σε άλλα Αχαϊκά γήπεδα.

Τα τελευταία χρόνια μετά τις αναγκαίες παρεμβάσεις, το γήπεδο έγινε και πάλι λειτουργικό και στέγασε και τον Άρη και άλλα σωματεία, με την περιοχή να ζωντανεύει από τη νεολαία που αθλείται καθημερινά.

Η τραγωδία του 1946

Ένα τραγικό γεγονός σημάδεψε την ιστορία του Άρη Πατρών, καθώς σε συμπλοκή παικτών και φιλάθλων στις 24/2/1946 στο γήπεδο της Παναχαϊκής, σε αγώνα Αχιλλέας Πατρών – Άρης Πατρών, παίκτης του Αχιλλέα Ανδρούτσος κλώτσησε θανάσιμα στο στομάχι τον παίκτη μέσα δεξιά του Άρη Βακάλογλου και ένας θεατής χτύπησε με καρέκλα στο κεφάλι τον Καραμπίτσο τον οποίο τραυμάτισε σοβαρά. Ο Βακάλογλου μεταφέρθηκε σε κλινική όπου χειρουργήθηκε αλλά τρεις μέρες μετά κατέληξε και την Κυριακή έγινε η κηδεία.

Η συνέχεια ήταν να κληθούν σε ανάκριση από την Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πατρών οι:

1) Β. Στόλτενωφ (διαιτητής)

2) Δ. Ντάβαρης (Γυμνασίαρχος)

3) Α. Σταματάτος και Α. Βλάχος (διαιτητές)

4) Οι Πρόεδροι και οι Γεν. Αρχηγοί των σωματείων

5) Γερ. Οικονόμου (Γ.Γ. ΠΓΕ)

Η ΕΠΣΠ κήρυξε 8ημερο αθλητικό πένθος από τις 02.03.1946 και επέβαλε ποινές:

* 6μηνο αποκλεισμό στον Αχιλλέα Πατρών

* ΔΙΑΓΡΑΦΗ του ποδοσφαιριστή του Αχιλλέα Α. Ανδρούτσου

* 8μηνο αποκλεισμό του ποδοσφαιριστή του Αχιλλέα Τριανταφυλλιά

* 2μηνο αποκλεισμό στον Άρη Πατρών

* 4μηνο αποκλεισμό του ποδοσφαιριστή του Άρη Κωνσταντινίδη

* 2μηνο αποκλεισμό του ποδοσφαιριστή του Άρη Καλοκαιρινό

* 1 χρόνο αποκλεισμό του ποδοσφαιριστή του Άρη Καραμπίτσο

Υιοθετήθηκε το ακόλουθο ψήφισμα από την ΕΠΣΠ

1) Συλλυπητήρια εγγράφως στην οικογένεια.

2) 8ημερο αθλητικό πένθος και διακοπή επίσημων και φιλικών αγώνων στην περιοχή.

3) Κατάθεση 150.000δρχ αντί στεφάνου στην οικογένεια.

4) Παρακολούθηση σύσσωμο το ΔΣ την κηδεία.

5) Οι διοικήσεις απάντων των αθλητικών σωματείων της πόλης κλήθηκαν να παρακολουθήσουν την εκφορά.

6) Δημοσίευση του ψηφίσματος στον τύπο

Απόφαση έκτακτου Δ.Σ. του ΑΡΗ

1) Παρακολούθηση σύσσωμου του ΔΣ τηνς κηδείας.

2) Συλλυπητήρια στην οικογένεια.

3) Κατάθεση 100.000δρχ για ενίσχυση στην οικογένεια.

4) Αναρτήθηκε η εικόνα του στα γραφεία του συλλόγου!

5) Ορίστηκε 6μηνο πένθος.

Στην κηδεία του άτυχου ποδοσφαιριστή έδωσαν το παρόν 10.000 κόσμου!!!

Φωτογραφία της περιόδου 2006-2007 διακρίνονται κάτω δεξιά ο νυν πρόεδρος του Άρη Πατρών, Άρης Ρούσσος και κάτω αριστερά ο Άκης Σταυρόπουλος, ο οποίος έφυγε νωρίς από τη ζωή σε ηλικία 51 ετών. (Όρθιοι από αριστερά: Καράμπαλης, Παπαδημητρόπουλος, Σπηλιωτόπουλος, Φερμελής, Γεωργόπουλος, Ι. Δ. Κοντζαγιάννης και καθιστοί: Θ. Σταυρόπουλος, Φραγκούλιας, Νιάχος, Τσαρουχάς, Ρούσσος) Στην ομάδα αγωνίζονταν τότε και οι Μπαζάρογλου, Καταγής, Π. Σταυρόπουλος, Παπουτσής, Καμαλακίδης, Γκαμπρέλας, Πεγιάζης, Κωνσταντίνου, Ι. Β. Κοντζαγιάννης, Σταμούλης.

Συνέντευξη με τον Κυριάκο Σπανό

Ο Κυριάκος Σπανός έχει βαθιές ρίζες με τον Άρη Πατρών, ο πατέρας του ήταν από τα ιδρυτικά μέλη, ο ίδιος έπαιξε στην ομάδα, διετέλεσε και πρόεδρός της, ενώ στην ομάδα έπαιξε και ο γιός του Κώστας Σπανός. Μιλήσαμε μαζί του για την ιστορική ομάδα.

-Πότε παίξατε στον Άρη;

-«Έπαιξα από το 1970 έως το 1986 που η oμάδα ήταν στη Δ’ Εθνική με προπονητή το Νίκο Καραμανλή, ενώ τότε είχε βγει πρώτο το Πάτραι που είχε στη σύνθεσή του και τον Κώστα Δαβουρλή. Τη διετία 1986-1988 έπαιξα στην Αρόη και το 1988 που σταμάτησα μπήκα στο ΔΣ του Άρη Πατρών, έως την περίοδο 2006-2007. Για έξι χρόνια 2001-2006 ήμουν πρόεδρος.
Μάλιστα όταν πήγα στον Άρη ως παίκτης, ήμασταν μία παρέα επτά ατόμων που μέναμε στο ίδιο τετράγωνο και παίζαμε μπάλα στη γειτονιά και πήγαμε μαζί το 1970 στην ομάδα, όπου την επόμενη περίοδο το 1971, πήραμε το κύπελλο.

Συνεχίσαμε τους αγώνες στο θεσμό και παίξαμε με την Α.Ε. Μεσολογγίου, όπου ενώ το ματς ήταν 1-1, εμείς είχαμε προηγηθεί με 0-1, ο διαιτητής άφησε ένα οφσάιντ 15 μέτρα και η ΑΕΜ έκανε το 2-1 και πέρασε. Υπήρξαν εντάσεις, ήταν και περίοδος χούντας και συνέλαβαν έξι από εμάς. Ένας παράγοντας αφέθηκε ελεύθερος γιατί είχε την καρδιά του, στο δικαστήριο αθωώθηκε εγώ, ο Χρήστος Γκίκας, ο Κακογιάννης, ένα μήνα έφαγε ένας παίκτης του οποίου το παρατσούκλι ήταν Τσιριπιπής και τρεις μήνες έφαγε ο Τάκης Παπαδόπουλος, που επειδή είχε κάνει φανταστικό παιχνίδι, τον ήθελε η ΑΕΜ τον πήρε με μεταγραφή και η ποινή ήταν με αναστολή. Μας το είχαν πει ότι αν μεταγραφεί θα “καθαρίζαμε” στο δικαστικό σκέλος».

-Παίζατε στο γήπεδο Προσφυγικών που τότε ήταν ξερό;

-«Ναι και μάλιστα πληρώναμε ετησίως στον ιδιοκτήτη του χώρου 350.000 δραχμές και άλλα τόσα πλήρωναν ετησίως η Θύελλα Πατρών και ο Ολυμπιακός Πατρών που επίσης το χρησιμοποιούσαν. Επίσης πληρώναμε κόστη αποκατάστασης ζημιών, πχ τις λαμαρίνες της περίφραξης όταν έπεφταν.

Η προσέλευση ήταν πολύ μεγάλη, δεν έπεφτε καρφίτσα, έρχονταν κόσμος από όλες τις συνοικίες της Πάτρας, ενώ φανατικοί φίλοι της ομάδας, ήταν τα μέλη της Ολυμπιάδας Πατρών (αθλοπαιδιές) που αρκετοί έρχονταν και στις προπονήσεις.

Η ομάδα τότε έκανε εξαιρετική πορεία το 1974-75 παίζαμε στο περιφερειακό πρωτάθλημα με ομάδες όπως ο Εθνικός Αστέρας που βγήκε πρώτος, ενώ εμείς ήρθαμε δεύτεροι, η Ζάκυνθος, η Θύελλα Κατσικά, τα Μετέωρα,κλπ
Την επόμενη περίοδο στον όμιλο πρώτος βγήκε ο Απόλλων Πατρών.

Το 1976-77 με προπονητή τον Γιώργο Καπουράλο που υπήρξε και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, παίξαμε στο περιφερειακό και ήρθε πρώτη στον όμιλο η Χαλκίδα, αλλά με τις οργανωτικές αλλαγές και τη θέσπιση του Εθνικού Ερασιτεχνικού πρωταθλήματος, την επόμενη χρονιά ενταχθήκαμε σε αυτό. Θυμάμαι ντέρμπι στα Προσφυγικά με τον Παναιγιάλειο, όπου είχαμε 3.500 κόσμο. Η μεγάλη προσέλευση “πονούσε” το Πάτραι, που ήταν μία κατηγορία πιο πάνω από εμάς».

-Μιλήστε μας για τα τελευταία χρόνια.

-«Είχα χρόνια να πάω στο γήπεδο, είχα απογοητευτεί και ξαναπήγα πριν 4-5 χρόνια όταν ξαναλειτούργησε το γήπεδο Προσφυγικών και είχε μπει και χορτοτάπητας. Ο Άρης είχε καλή ομάδα, με πρόεδρο τον Άρη Ρούσσο, που είχε θητεύσει στο σύλλογο και σαν ποδοσφαιριστής και έτσι συνέχισα να τον παρακολουθώ. Στο τοπικό πρωτάθλημα κάναμε καλές πορείες και πολλές φορές χάσαμε στο τσακ την πρωτιά τα τελευταία χρόνια, ενώ πέρυσι πήραμε το κύπελλο της ΕΠΣ Αχαΐας κερδίζοντας τον Παναιγιάλειο».

Στην εποχή μας σημειώνουμε ότι ο Άρης Πατρών τίμησε την μικρασιατική του προέλευση, αφού το 2022, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή, έδωσε φιλικό αγώνα με το Κύψελο Κορίνθου, που ιδρύθηκε στον προσφυγικό συνοικισμό Κορίνθου.

Έχει αγωνιστεί σε εθνικές κατηγορίες και σε τοπικά πρωταθλήματα, ενώ συγκεντρώνει ένθερμους υποστηρικτές στο πλευρό του, χαρακτηριστικό είναι και το πανό που αναρτούν στις κερκίδες και γράφει «Γίνε Άρης, να γουστάρεις». Αναλυτικά, οκτώ τοπικά πρωταθλήματα (άλλες οκτώ φορές φιναλίστ), ένα σούπερ καπ (άλλες τρεις φορές φιναλίστ), 16 συμμετοχές στο κύπελλο Ελλάδος, τέσσερις φορές στη Γ’ Εθνική και εννέα στη Δ’ Εθνική.

Η ιστορία του Άρη καταγράφεται και στα εκθέματα του μουσείου παλαιμάχων ποδοσφαιριστών Αχαΐας, αλλά και στον εκθεσιακό χώρο του Παμμικρασιατικού Συνδέσμου Πατρών και Περιχώρων.

Συνεχίζει το δημιουργικό του έργο και ετοιμάζεται να συμπληρώσει τον πρώτο αιώνα ζωής και δράσης.

Πηγές φωτο: κεντρική από το μουσείο παλαιμάχων & αρχείο Άρη Πατρών

Έγχρωμες από αγώνες: N. Mπράτσος

Έρευνα: Νάσος Μπράτσος