Ακριβώς πριν από έναν αιώνα… Κυριακή 9 Μαΐου 1921

Μια ματιά στα γεγονότα και στην κάλυψή τους από τον ημερήσιο Τύπο της εποχής.

Έρευνα : Μανιώ Μάνεση

Οι πληροφορίες που έρχονται από την Άγκυρα ‘’όπου παρητήθη και η Κυβέρνησις και εμφύλιος πόλεμος εξερράγη εις την φωλεάν του Κεμάλ’’ καθώς και ότι η Άγκυρα αφού κατήγγειλε την γαλλο-τουρκική Συνθήκη επιτέθηκε κατά των γαλλικών στρατευμάτων στην Κιλικία, προκαλούν προβληματισμό για την επικράτηση ‘’των αδιαλλάκτων’’, αλλά και για το αν μπορεί η ελληνική κυβέρνηση να εκμεταλλευτεί τα νέα δεδομένα. Ανησυχία και για τις εξελίξεις στη Χειμάρρα. Ένα ενδιαφέρον άρθρο, για το ρόλο των εφημερίδων, στο πανηγυρικό φύλλο του ‘’Μαγχοστριανού Φύλακος’’ από το διευθυντή της αγγλικής εφημερίδας με την ευκαιρία της συμπλήρωσης εκατό ετών από την έκδοσή της, μοιάζει διαχρονικό…

ΑΘΗΝΑΪΚΗ

«Άνω εξ αριστερών : Ο κ. Μπριάν, ο Ροκφέλερ, κάτω η κ. Ροζέττα Φόρμπς, ο Φλαμαριών και η μίς Χάζελ Ντάουν»

ΑΣΤΡΑΠΗ

  • ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΕΥΟΜΕΝ

«Κατά τας μεταβιβασθείσας ταύτας πληροφορίας, εις την Άγκυραν έλαβον χώραν συγκρούσεις, συνέπεια των οποίων υπήρξεν η επικράτησις των αδιαλλάκτων. Η κυβέρνησις παρητήθη περιελθούσα εις αδυναμίαν να συνεργασθή μετά της Εθνοσυνελεύσεως, της οποίας αι εκδηλωθείσαι ακρότητες κατέστησαν δυσχερές το έργον αυτής. […] Δεν γνωρίζομεν αν η Άγκυρα στρεφομένη προς τα Σοβιέτ θα επιτύχη την προσδοκωμένην εξ αυτών συνδρομήν. Αλλ’ αι προθέσεις αυτής δίδουν την απάντησιν εις τους πιστεύσαντας εις την ειρηνοποιόν επίδρασιν των ιδιοτήτων του τουρκισμού. Εν Ελλάδι δεν δοκιμάζομεν καμμίαν έκπληξιν εκ τούτου. Αναμένομεν και πιστεύομεν»

ΕΘΝΟΣ

  • ΔΙΑ ΤΗΝ ΧΕΙΜΑΡΡΑΝ

«Αι ειδήσεις περί Χειμάρρας εξακολουθούν να είνε αόριστοι κ’ εν πολλοίς αντιφάσκουσαι, πάντοτε όμως τοιαύται, ώστε να κρατούν εις εύλογον αγωνίαν την Ελληνικήν ψυχήν. […] Εν τω μεταξύ τι κάμνει η Κυβέρνησις; […] Αισιοδοξεί, διαμαρτύρεται και ‘’λαμβάνει μέτρα’’. Η αιωνία τακτική του ‘’laisser aller’’ […] Θέλομεν να ελπίζωμεν, ότι η Χειμάρρα δεν έπεσεν ακόμη, ούτε θα πέση θύμα της πολιτικής των εν Αθήναις κυβερνώντων»

  • Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΙΓΜΗ

«Ο αφηνιασμός των αιλουροειδών της Αγκύρας έκαμε τους Γάλλους να μεταγνώσουν. Και αναγνωρίζουν ότι ‘’η μόνη διέξοδος είνε να παταχθή ο Κεμάλ’’ και ότι ‘’δεν πρέπει να δείκνυταί τις πολύ αυστηρός προς τους Έλληνας’’ […] Θα κατορθώσουν άραγε οι σήμερον Κυβερνώντες να επωφεληθούν της παρουσιαζομένης ευκαιρίας ή θα σταυρώσουν μοθρολατρικώς τας χείρας, αναμένοντες ως συνήθως την εξ ύψους αντίληψιν;»

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

  • ΚΡΙΣΙΜΩΤΑΤΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΕΜΑΛΙΚΗΝ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΝ – ΠΛΗΡΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΙΣ ΤΩΝ ΑΔΙΑΛΛΑΚΤΩΝ

«Πιστεύεται ότι ο σχηματισμός της νέας Κεμαλικής Κυβερνήσεως θ’ ανατεθή εις το κόμμα των αδιαλλάκτων στρατιωτικών. Λόγω της κρισιμότητος της καταστάσεως, εθεσπίσθησαν αυστηρότατα μέτρα εναντίον πάντων των αφικνουμένων εις την Άγκυραν ή εκ Κων/πόλεως ή εκ του εσωτερικού»

  • ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΩΝ ΓΑΛΛΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΕΧΘΡΟΠΡΑΞΙΩΝ

«Ο Μουσταφά Κεμάλ ακολουθεί απαρεγκλίτως την οδόν ην εχάραξεν. […] Ο Μουσταφά Κεμάλ ευρίσκεται εις την αυτήν περίπου θέσιν, εις ην ευρίσκετο και ο Ναπολέων ως ύπατος : Οφείλει να είνε ευτυχής πολιτικός και ευτυχής στρατηγός. Αλλ’ ο Κεμάλ δεν είνε Βοναπάρτης, ουδ’ είνε η εξηντλημένη και λιμώττουσα Τουρκία του, η νικηφόρος Γαλλία της ‘’υπατείας’’, η μεθύουσα εξ ορμής και δυνάμεως. Η πενία της είνε αφάνταστος. Η κόπωσίς της είνε θανάσιμος. Και εις επίμετρον, την λυμαίνεται η διαίρεσις […] Τι πράττει όπως την εκμεταλλευθή η μακαρία αύτη Κυβέρνησις;»

ΕΜΠΡΟΣ

  • ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΣ ΣΟΒΑΡΑ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΕΝ ΣΙΛΕΣΙΑ – ΠΩΣ ΚΡΙΝΕΤΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΤΟΥ ΜΠΡΙΑΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΑΣΚΕΨΕΩΣ
  • Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ

«Δεν θα ήθελεν η Ελλάς καλλίτερον φίλον και σύμμαχον εις τον αγώνα τον οποίον διεξάγει υπέρ των δικαίων της από τον όμιλον εκείνον των πατριωτών της Αγκύρας, όστις θα εξέσχιζε την Συνθήκην, εις την οποίαν είχε θέσει την υπογραφήν του ο κ. Μπριάν, και θα έρριπτε τον Κεμαλικόν στρατόν κατά των στρατιωτών του στρατηγού Γκουρώ. […] Αλλ’ απέναντι αυτής της αρκετά σαφώς διαγραφομένης ψυχολογικής στροφής της κοινής γνώμης εν Γαλλία, την οποίαν εκβιάζει η αυθάδεια της Αγκύρας και το δίκαιον των πραγμάτων, οποία άραγε είνε η στάσις της Ελληνικής Κυβερνήσεως; […] Η Κυβέρνησις του κ. Γούναρη λάμπει ακόμη διά της απουσίας της εις παρισίους, ανάλγητος πρό της καταστάσεως, ανίκανος ν’ αντιληφθή την κρισιμότητα των στιγμών»

ΕΣΠΕΡΙΝΗ

  • ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΣΘΗ Ο ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΒΙΣΤΩΝ

«Η Κυβέρνησις έχουσα μετ’ αυτής σύμπαντα τον Ελληνικόν Λαόν οφείλει και βεβαίως τάχιστα εντός της αύριον ή μεθαύριον, να επιβάλη τον νέον νόμον. Οφείλει ταχέως να συντρίψη την αυθάδειαν και την αναισχυντίαν των ληστών τούτων των Αθηνών και να ανακουφίση τον Λαόν από του εφιάλτου της κυβείας. […] Ο Λαός δεν ζητεί μόνον ικανοποίησιν απέναντι των εκμυζητών και απορροφητών του ιδρώτος και της εργασίας του, ζητεί την δέσμευσιν αυτών διά της κρατικής ισχύος και της τιμωρίας αυτών κατά τους νόμους της Πολιτείας»

  • ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΑΤΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΑΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ – ΑΠΟΡΡΗΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

ΕΣΤΙΑ

  • Η ΙΔΕΟΛΗΨΙΑ ΤΩΝ

«Απαράλλακτα όπως οι ατυχείς, οι κατεχόμενοι από το κακόν των εμμόνων ιδεών, δεν βλέπουν τίποτε άλλο εμπρός των, δεν ακούουν τίποτε, δεν σκέπτονται τίποτε, που να είνε άσχετον προς την ιδεοληψίαν των, περιστρεφόμενοι όπως ο ίππος, ο εζευγμένος με το μαγγανοπήγαδον, με κλεισμένους τους οφθαλμούς, εις την μονότονον τροχιάν του, και φανταζόμενος ότι προχωρεί προς τα εμπρός, ενώ επανέρχεται διαρκώς εις το σημείον εκ του οποίου ωρμήθη»

  • ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΕΤΩΠΟΝ

«Αν επέπρωτο εις τας ημέρας μας το Πατριαρχείον της Κωνσταντινουπόλεως να πολεμήση πλέον κατά των Αθηνών και όχι κατά της Πύλης, δεν θα είχαμεν αμφιβολίαν περί της νίκης. Καλόν όμως είνε να μη κηρυχθή καν ο πόλεμος, προς τον οποίον εξωθεί το Πατριαρχείον η εμπάθεια και η αδεξιότης των Αθηνών»

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

«Η Μακεδονία έχει ανάγκην ανθρώπων και την εγκατάστασιν αυτών είνε ανίκανος να εξασφαλίση η ελληνική γραφειοκρατία. Τα κυβερνητικά μέτρα διαδέχονται άλληλα άνευ μεθόδου, άνευ συστήματος, διά να ναυαγούν το εν μετά το άλλο. […] Η κομματική εμπάθεια και η πολυπραγμωσύνη εισήλασαν εκ της Παλαιάς Ελλάδος με όλην την δύναμιν εις την μακεδονίαν»

  • ΕΠΙΚΕΙΤΑΙ Η ΕΝΑΡΞΙΣ ΤΩΝ ΕΧΘΡΟΠΡΑΞΙΩΝ – ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΘΑ ΜΑΣ ΕΠΙΤΕΘΟΥΝ ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΠΑΪΡΑΜΙ – ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΔΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΣΤΡΑΤΟΝ

«Η Κυβέρνησις της Αγκύρας απεφάσισε να ενεργήση γενική επίθεσιν μετά το Μαϊράμι, αν ο Ελληνικός στρατός έως τότε δεν αναλάβη την επίθεσιν»

ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ

  • Η Γ’ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΘΝΟΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ

«Το κατασκεύασμα της 1ης Νοεμβρίου, αφύσικον και εκτρωματικόν, τέκνον δημοκοπίας και ψεύδους, ως ήσαν αι λαϊκαί εκδηλώσεις του 1885 και του 1895, προϊόν λαϊκής μέθης και παραζάλης, παρ’ όλα τα διαπραχθέντα άτοκα της εποχής ήτις επιστεύθη δι’ υποβολής ως εποχή τυραννίας, καταρρέει διά των ιδίων σφαλμάτωμ, όπως κατέρρευσαν και τα κατασκευάσματα του 1885 και 1895»

  • ΤΑ ΔΥΟ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ

«Το καθεστώς, το οποίον θέλετε να προφυλάξετε από τον βενιζελισμόν, κινδυνεύει μόνον από σας, όπως κινδυνεύει η τύχη της πατρίδος»

  • ΔΙΑΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΕΤΕ ΤΗΝ Β. ΗΠΕΙΡΟΝ

«Το Ηπειρωτικόν ζήτημα η νέα Κυβέρνησις διαχειρίζεται κατά τον πλέον άθλιον τρόπον. […] Η στιγμή είνε η καταλληλοτέρα, όπως λυθή το Ηπειρωτικόν. Οι Αλβανοί μας δίδουν την αφορμήν. […] Διατί δεν καταλαμβάνετε την Β. Ήπειρον, είναι η γενική ερώτησις;»

ΠΑΤΡΙΣ

  • ΑΙ ΕΝ ΑΓΚΥΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΑΙ

«Αι εν τη ΕΘνοσυνελεύσει της Αγκύρας προκύψασαι διχογνωμίαι ως πρώτον και άμεσον αποτέλεσμα έσχον την μεταβολήν των προς την Γαλλίαν σχέσεων των Τούρκων.[…] Από ελληνικής απόψεως η επανάληψις των Γαλλοτουρκικών εχθροπραξιών θα αποφέρη απροσδόκητον εις ημάς ενίσχυσιν, αλλά μόνον υπό την προϋπόθεσιν ότι η νέα πολιτική κατεύθυνσις της Αγκύρας θα είχεν ως αναγκαίαν συνέπειαν την αποκατάστασιν της Συμμαχικής ενότητος απέναντι της Τουρκίας»

ΠΟΛΙΤΕΙΑ

  • Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΕΠΙΖΗΤΕΙ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΙΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΝ – ΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΗ ΝΕΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΚΑΘ’ ΥΠΟΔΕΙΞΙΝ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ – ΖΗΤΕΙ ΥΠΟΣΧΕΣΙΝ ΟΤΙ ΘΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΘΩΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΥΝΘΗΚΗΝ ΤΩΝ ΣΕΒΡΩΝ – ΔΙΕΒΙΒΑΣΕ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΝ

«Και ερωτάται ήδη : Ποίαι είναι αι διαθέσεις του Σουλτάνου απέναντι της ελληνικής επιθέσεως και πώς αντιλαμβάνεται το ζήτημα της συνθήκης των Σεβρών; […] Δεδομένης της υποσχέσεως ότι η ελληνική επίθεσις αφορά μόνον εις την εξασφάλισιν της συνθήκης των Σεβρών και όχι εις κατακτήσεις νέων εδαφών, ο Σουλτάνος προθύμως θα εδέχετο να άρη την εμπιστοσύνην του από την παρούσαν Κυβέρνησιν Κωνσταντινουπόλεως και να σχηματίση υπουργείον καθ’ υπόδειξιν της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Ο Σουλτάνος θα εζήτει όπως ο εν Μικρασία Ελληνικός στρατός μη εγκαταλείψη τα εκτός της συνθήκης των Σεβρών ευρισκόμενα εδάφη, παρά μόνον αφού εξοντώση οριστικώς τον Κεμάλ και αποτρέψη τελείως τον κίνδυνον»

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

  • ΚΑΙ Ο ΛΑΟΣ ΑΚΟΥΕΙ…

«Αλλ’ ο λαός αρχίζει πλέον να βλέπη μόνος του. Εννοεί τώρα, ότι ο πόλεμος είναι η πηγή της καταστροφής του και η αγανάκτησίς του και το μίσος του αυξάνει εναντίον των ασυνειδήτων κυβερνητών του, όσον βλέπει, ότι εν επιγνώσει των συνεπειών της πολιτικής των εννοούν να εξακολουθήσουν οδηγούντες αυτόν εις την καταστροφήν»

  • ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΑΡΩΜΑ
  • ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ – ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ ΤΗΣ Κ. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΚΡΙΠ

  • Η ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΟΓΑΛΛΙΚΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ

«Η Γαλλία επιμένουσα εις τας αντιλήψεις αυτής επί της λύσεως, ήτις δέον να δοθή και μετά το δημοσψήφισμα, εις το ζήτημα της Σιλεσίας, αποκρούει την νέαν διάσκεψιν, και ταυτοχρόνως αναβάλλει την συζήτησιν ήτις επρόκειτο να γίνη εν τη Γαλλική Βουλή […] Η Αγγλία εξ αντιθέτου επιμένουσα εις την ανάγκην της ταχείας και οριστικής επιλύσεως του ζητήματος της Σιλεσίας, αξιοί ταχείαν σύγκλησιν διασκέψεως διά οριστικάς αποφάσεις […] Παρακολουθούμεν την επιπλοκήν και την κρίσιμον φάσιν του ζητήματος μετά ενδιαφέροντος ουχί ανεξηγήτου»

  • ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΑ ΜΙΑΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ – ΕΝΑ ΑΡΘΡΟΝ ΤΟΥ κ. ΣΚΩΤ

«Η κυριωτέρα υπηρεσία της εφημερίδος είνε η περισυλλογή ειδήσεων. […] Τα σχόλια είνε ελεύθερα, αλλά τα γεγονότα είνε ιερά. Η καλουμένη ‘’προπαγάνδα’’ είνε μισητή πράξις. Η φωνή των αντιφρονούντων όσον και η φωνή των φίλων έχει δικαίωμα να ακούεται. Και τα σχόλια δικαίς υποβάλλονται εις ένα αυτοπεριορισμόν. Καλόν το να είνε κανείς ελεύθερος εις τον λόγον του, αλλά καλλίτερον να είνε δίκαιος. Αυτό είνε ιδεώδες»

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ